Blog image

XVI konferencja sprawozdawczo – wyborcza MZZG KWB Konin S.A.

Szesnastą Konferencją Sprawozdawczo – Wyborczą naszego Związku Zawodowego zakończyliśmy blisko czteromiesięczną kampanię sprawozdawczą. Cele oraz zadania jakie zostały postawione przed ustępującymi władzami zostały jasno określone w podjętych uchwałach Zarządu MZZG. Należy przypomnieć, że stanowisko w tej sprawie Zarząd związku podjął już w grudniu 2017 roku: Uchwała nr 03/12/2017 Zarządu MZZG KWB „KONIN” S. A. z dnia 21 grudnia 2017 Zarząd MZZG uchwala rozpoczęcie Kampanii Sprawozdawczo – Wyborczej MZZG w okresie styczeń – maj 2018 roku na kadencją 2018 – 2022.

Tak więc, na mocy tej Uchwały przeprowadziliśmy zebrania w prawie wszystkich grupach związkowych w trybie bezpośrednim. W kilku przypadkach, ze względu na zmianowość zatrudnionych członków związku lub też wykonywanie pracy w bardzo odległych od siebie miejscach, wybory grupowych zostały przeprowadzone w trybie pisemnym. Na przestrzeni tych kilku miesięcy członkowie związku wybrali nowych Grupowych Związkowych i Delegatów na Konferencje szczebla zakładowego oraz Międzyzakładowego. Wybieraliśmy także Przewodniczących Zarządów Zakładowych. Wybory te spójne są z nowym schematem organizacyjnym poszczególnych Spółek, obszarów zawodowych zatrudnionych pracowników a także z dostosowanym do obecnych potrzeb schematem organizacyjnym naszego Związku.

Ustępujący Zarząd MZZG na zakończenie kampanii sprawozdawczo – wyborczej podjął uchwałę finalizującą cały przebieg spotkań z członkami i dokonanych wyborów: Uchwała nr 06/04/2018 Zarządu MZZG z dnia 27.04.2018r. Zgodnie z zapisami § 15 ust. 3 Statutu Zarząd MZZG zwołuje XVI Konferencję Sprawozdawczo – Wyborczą Związku na dzień 18 maja 2018 roku o godz. 10.00 w Ośrodku szkoleniowo – wypoczynkowym WITYNG w Mikorzynie. Do głównych zadań Konferencji należy przede wszystkim: - podsumowanie działalności związku w okresie od maja 2014 do maja 2018 roku; - wybór Przewodniczącego Związku, Zarządu MZZG oraz Związkowej Komisji Rewizyjnej na lata 2018 – 2022; - wprowadzenie zmian do Ordynacji Wyborczej oraz Statutu MZZG; - podjęcie uchwały będącej kierunkiem działań związku w kadencji 2018 – 2022.

Zatem, osiemnastego dnia maja 2018 roku pięćdziesięciu pięciu delegatów, w tym wybrani Grupowi Związkowi, Delegaci wybrani na szczeblu Zarządu Zakładowego, Przewodniczący Zarządów Zakładowych oraz ustępujący członkowie władz Związku (zgodnie z Ordynacją Wyborczą na lata 2014 – 2018) spotkali się w Ośrodku Wypoczynkowo – Szkoleniowym WITYNG w Mikorzynie by dokonać podsumowania mijającej kadencji oraz wybrać na lata 2018 - 2022: Przewodniczącego MZZG, członków Zarządu jak i członków Związkowej Komisji Rewizyjnej. Zgodnie z zatwierdzonymi wcześniej dokumentami Delegaci na Konferencję mieli także podjąć uchwały związane z wprowadzeniem zmian do Statutu MZZG oraz przyjąć Ordynację Wyborczą na lata 2018 – 2022.

Obrady rozpoczęto wspólnym odśpiewaniem Hymnu Górniczego. Na początku obrad minutą ciszy wspomniano wszystkich członków MZZG, którzy w trakcie ustępującej kadencji odeszli na „wieczną szychtę”. Wspomnieliśmy: kol. Franciszka Bobrowskiego byłego Przewodniczącego MZZG, Przewodniczącego Federacji Zw. Zaw. Górnictwa Węgla Brunatnego, Senatora RP i wiceprzewodniczącego OPZZ na szczeblu ogólnopolskim. Wspomnieliśmy Hankę Majewską, która była jednym z założycieli związkowych struktur branżowych po stanie wojennym, wieloletnią członkinię Zarządu Związku i wieloletnią Przewodniczącą Zarządu Zakładowego Koleje Górnicze. Delegaci uczcili także pamięć kol. Ludwika Wagnera, członka związku od 1960 roku. Przewodniczącego Klubu Seniora, którym był przez ponad 20 lat. Nasz związkowy sztandar pochylił się także nad wieloma innymi, bardziej i mniej znanymi członkami związku. Wszyscy oni są warci zachowania ich postaci w naszej pamięci…

Warto także dodać, że na obrady zaprosiliśmy także naszych przyjaciół z którymi współpracujemy od wielu lat. Pośród zaproszonych znaleźli się: Józef Nowicki – Prezydent Miasta Konina (Prezydenta reprezentował Pan Marek Zawidzki, Sekretarz Miasta); Kazimierz Pałasz – Radny Sejmiku Województwa Wielkopolskiego. Zebrani powitali także Zbigniew Pigułę – Przewodniczącego Rady Międzypowiatowej OPZZ w Koninie i wiceprzewodniczącego Federacji Związków Zawodowych Górnictwa Węgla Brunatnego.

Po części wstępnej rozpoczęliśmy obrady w tym: procedowanie a także realizację założonego programu obrad, które na wniosek ustępujących władz prowadził kol. Paweł Wolbach. W Prezydium obrad zasiedli także koledzy: Aleksander Kujawa (ustępujący wieceprzewodniczący MZZG), Tomasz Olszak (ustępujący wiceprzewodniczący MZZG) oraz Dariusz Zbierski (ustępujący Przewodniczący MZZG). Po zatwierdzeniu przez Delegatów podstawowych dokumentów zebrania, w celu sprawnego przeprowadzenia całości obrad oraz wyborów dokonano powołania Komisji Mandatowej, Wyborczej oraz Skrutacyjnej. Wnioski a także projekty uchwał miała zebrać powołana Komisja Uchwał i Wniosków.

W dalszej części obrad głos zabrał ustępujący Przewodniczący MZZG przedstawiając zebranym Delegatom sprawozdanie z działalności Zarządu Związku w katach 2014 – 2018. W swoim wystąpieniu poruszył między innym (fragmenty sprawozdania):

(-)…ostatni okres obfitował w niekończące się procesy restrukturyzacyjne, optymalizujące zatrudnienie oraz wszystko to, co pracodawca/pracodawcy nam ze swej strony „proponowali”. To wszystko bezpośrednio przekładało się na codzienną działalność związkową. Podejmowane przez ustępujący Zarząd uchwały i decyzje, w kontekście prowadzonej przez właściciela polityki wobec załogi samej kopalni, ale i Spółek zależnych - co niespodziewanie zamykało nam wiele kierunków działalności – choćby tylko w sferze socjalnej lub płacowej, w mojej ocenie były wyważone oraz rozsądne. Mam nadzieję, że znajdziemy dziś na tyle czasu, by szeroko o tych problemach porozmawiać w trakcie dyskusji…

… Dzisiejsza Konferencja ma za zadanie podsumować mijającą kadencję, wyznaczyć w Uchwale kierunki przyszłych działań naszego Związku Zawodowego a także wybrać nowe władze MZZG. Zatem zachodzi pierwsze pytanie: - jak ta mijająca kadencja była? Przypomnę, że był to kolejny, trudny okres w naszej działalności. Niekończąca się restrukturyzacja samej Kopalni, ale i spółek działających na jej rzecz, by wreszcie skonsolidować działalność tych podmiotów gospodarczych w jednym organizmie pod nazwą PAK Górnictwo. Jak na tym tle wyglądała nasza codzienna działalność? Czy udawało nam się poprzez podejmowane decyzje działać tak, aby skutecznie przeciwstawiać się, co rusz nowym pomysłom przedstawicieli prywatnego właściciela? Wreszcie, czy w stale i ciągle zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej udało nam się zapewnić każdemu członkowi naszego związku na tyle szerokie spektrum propozycji, by czuł się on bezpiecznie w naszej związkowej wspólnocie…

…Powtarzam dobitnie - nie trzeba nikomu przypominać, że mijające cztery lata były niezwykle trudne. Nie kończące się rozmowy, potyczki i utarczki z każdym z pracodawców destrukcyjnie działały w odniesieniu do każdego z członków, ale i każdego z pracowników. Dla zarządzających Kopalnią, co przekłada się także na wcześniejsze spółki – dziś jedną spółkę PAK Górnictwo – najważniejszą rzeczą była, i dalej jest, wysokość zielonego słupka dochodów a przez to zysk dla właściciela. Najemny pracownik, nie ważne – czy jest on członkiem związku, czy nie – stanął na pozycji przegranej. Właściciel – pracodawca wykorzystuje każdą możliwość prawną, by ostatecznie płacić za wykonywaną pracę tylko tyle, ile to wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. Jako związek zawodowy wielokrotnie domagaliśmy się polepszenia warunków płacowych. Formy prawne pozwalają nam na prowadzenie sporów zbiorowych w tej kwestii, jednak zdawać sobie sprawę trzeba z faktu, że jest to bardzo delikatna materia. Bo jak udowodnić pracodawcy, że jest On w dobrej kondycji finansowej i stać go być powinno na podwyższenie zarobków, skoro nie mamy dostępu do dokumentów finansowych spółek…

…W prowadzonych z pracodawcami, w mijającym czteroleciu, rozmowami czy negocjacjami główną tematyką był poziom płac oraz należyty i dostateczny poziom dostępu pracowników do funduszy socjalnych. W mijającym okresie PAK KWB KONIN wypowiedziała Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy. Rozmowy i negocjacje trwały w tym zakresie blisko sześć miesięcy i zakończyły się wzajemnym podpisaniem Układu, z którego nie do końca jesteśmy zadowoleni, jednak na dziś zagwarantowane mamy więcej niż było to przedstawione w projekcie przedłożonym przez pracodawcę w styczniu 2016 roku…

…Podobnie w spółkach powstałych na majątku Kopalni (EKO Surowce, EL PAK Serwis, ENERGOINWEST Serwis czy AQUAKON) wiele wątpliwości a także sporo uwag mieliśmy do przedkładanych nam regulaminów płacowych. Propozycje tych pracodawców w tym zakresie były nie do przyjęcia – więc wnosiliśmy związkowe projekty, przedstawialiśmy nasze stanowiska czy wreszcie kierowaliśmy sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy o zbadanie zgodności podejmowanych przez pracodawców działań z obowiązującym prawem. Jako związek zawodowy byliśmy inicjatorem, ale i autorem, złożonego do Spółki PAK Górnictwo projektu Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy w tej Spółce. Nasza propozycja została zaakceptowana przez wszystkie organizacje związkowe działające w spółce. Dodatkowo należy przypomnieć, że decyzją Zarządu Związku z dnia 27 kwietnia br., przystąpiliśmy do sporu zbiorowego jaki został zgłoszony temu pracodawcy w listopadzie 2017 roku a dotyczy on podwyżki wynagrodzeń dla wszystkich pracowników o 500,- zł. Ponadto od kilku miesięcy prowadzimy negocjacje dotyczące podwyżki płac dla pracowników samej Kopalni o 300,- zł. Brak decyzji właściciela w tej sprawie skutkowało wejściem w kolejny spór zbiorowy. W związku z brakiem wzajemnego porozumienia w chwili obecnej jesteśmy na etapie rozpoczęcia rozmów z pomocą mediatora z listy krajowej Ministerstwa Pracy. Dodatkowo, w tym zakresie rozmawiamy także o wprowadzeniu zmian w zapisach ZUZP w kwestiach dopłat za tzw. podmiany na ruchu a także wprowadzeniu zmiany w zapisie art. 35 układu dotyczącej dopłat pracodawcy do biletów autobusowych linii pracowniczych. Ponieważ nie znaleźliśmy wspólnej nici porozumienia z pracodawcą sprawy te także zostały skierowane do zbadania przez PIP…

...Podejmowane uchwały kolejnych Konferencji dotyczyły także wprowadzenie zmian w Statucie naszego Związku. Te zmiany, to dostosowanie podstawowego dokumentu związkowego (po za ustawą o związkach zawodowych) do wymogów współczesności. Zmiany te, to także przewidywanie naszej związkowej przyszłości. Wprowadzenie kolejnej zmiany w naszym Statucie uważać należy za konieczne, bowiem dokument ten musi być dostosowany do aktualnych wymogów prawa. Powinien także w pełni odzwierciedlać istniejące przepisy w kwestiach dotyczących ochrony prawnej działaczy związkowych. Wobec zmniejszającej się ilości członków Związku – przypomnę, w trakcie kadencji odeszło na emerytury ponad 120 członków, blisko 25 osób zmarło, ale i są tacy, którzy odeszli do innych firm bo Spółka nie potrafiła zagwarantować odpowiedniego uposażenia tym osobom – zatem proponowana zmiana ilościowego składu członków Zarządu jest celowa i w pełni zasadna. Zatwierdzenie także Ordynacji Wyborczej na lata 2018 – 2022 jest także dostosowaniem naszych wewnętrznych przepisów do bieżących potrzeb oraz możliwości związkowych…

…Należy w tym momencie sprawozdania przejść do spraw finansowych naszej organizacji. Prowadzenie w miarę oszczędnej gospodarki finansowej szczególnie w sferze działalności biura zarządu, pozwala nam na różnorakie formy działalności dla każdego z członków Związku. Dobra sytuacja finansowa pozwala nie tylko na organizację imprez o charakterze masowym, ale także w sytuacjach - nazwijmy je kryzysowych – pozwala na stosowanie i zapewnienie podstawowej oraz dostatecznej obrony prawnej. Nie ograniczyliśmy zakresu świadczeń statutowych. Posiadamy także fundusze na zapewnienie potrzebującym członkom związku dostatecznego poziomu zapomóg zdrowotnych czy losowych. W szczególnych przypadkach Zarząd Związku podejmował decyzje w większym zakresie finansowym, niż to wynika z przyjętego Regulaminu Zapomóg. Kierowanie przez Komisję Socjalną naszego związku spraw do rozpatrzenia na zarządzie MZZG było możliwe dzięki właśnie takiej polityce finansowej.

Nie trzeba przypominać, że podstawowym źródłem dochodów Związku jest składka członkowska. Zarówno od pracujących członków jak i od naszych weteranów zrzeszonych w Klubie Emerytów i Rencistów. Drugim źródłem przychodu są wpływy uzyskiwane z wynajmu lokali użytkowych będących w posiadaniu naszego Związku. Pozostałe przychody to odsetki bankowe od lokat w PKO BP. Niestety w trakcie kadencji ustały wpływy z tzw. funduszy prewencyjnych PZU czy Compensy. Szkoda nam tych dodatkowych wpływów, niemniej corocznie opracowywany budżet MZZG pozwala nam na działalność organizacyjną na dotychczasowym poziomie, choć przy lekko podwyższonej odpłatności uczestnika. Zdajemy sobie sprawę z tego, że jest to bardzo wrażliwa materia, ale chcemy oraz musimy być konkurencyjnymi dla innych organizacji związkowych.

Mijająca kadencja naszego związku to dalej spora różnorodność prowadzonej działalności wynikającej z aktualnych potrzeb członków. Organizacja wycieczek, biesiad piwnych i spotkań przy grillu z grupowymi, zawody rekreacyjno – sportowe, spotkania taneczne to podstawowe elementy integracji członków związku. Nie trzeba nikogo przekonywać, że taka integracja oraz konsolidacja naszych szeregów jest potrzebna nam zawsze. Pracodawcy wielokrotnie próbowali i myślę, że dalej będą próbowali, rozbijać naszą związkową jedność. Tylko takimi działaniami jesteśmy w stanie dawać odpór stronie przeciwnej – jedność szeregów jest największym zagrożeniem dla pracodawcy. Czy zatem stać nas na zwiększenie ilości proponowanych działań w sferze o której mówiłem wcześniej? Jeśli będzie trzeba to tak! Ale musi to wynikać przede wszystkim z potrzeb samych członków, z ich chęci uczestnictwa w imprezach ale również z ilości nowych osób przychodzących w szeregi związkowe, a nie odejścia z MZZG tylko dlatego, że nie mam czasu na korzystanie z propozycji jakie oferujemy corocznie. Niestety do tego dokładają się decyzje, działania oraz konsekwentna, negatywna polityka płacowa realizowana przez właściciela – zabrać wszystko co się da, obniżyć koszty pracy jak i pozbawiać dodatkowych przywilejów płacowych wynikających z ustaw, rozporządzeń czy zapisów układów zbiorowych pracy. Członek związku winą obarcza za taki stan rzeczy nie pracodawcę, tylko związek zawodowy. To jest niestety złe myślenie – tylko związki zawodowe mogą coś jeszcze dla pracujących wywalczyć zarówno w sprawach płacowych, ale i socjalnych. Pracownik pozostawiony samemu sobie nie zdziała niczego w obliczu konfrontacji z pracodawcą. I taki sposób myślenia należy przedstawiać członkom związku, poprzez silnych grupowych związkowych – bo to są podstawowi działacze, którzy mają największe przełożenie na szeregowych członków naszych struktur…

…Nie sposób choć przez chwilę nie wspomnieć naszych związkowych działań związanych z przyszłością całego sektora paliwowo – energetycznego Regionu Wielkopolski Wschodniej. Podjęliśmy wiele działań, wspólnie z pozostałymi organizacjami związkowymi, aby pozytywna decyzja w sprawie budowy Odkrywki Ościsłowo dała nam czas oraz szanse na zachowanie miejsc pracy, na rozwój ale i powolne „wygaszanie” istniejących odkrywek. Nasze stanowisko w tej sprawie wielokrotnie przedstawialiśmy na posiedzeniach Zespołu Trójstronnego ds. Węgla Brunatnego, na posiedzeniach Sejmowej Komisji ds. Energii, na spotkaniach międzyzwiązkowych na szczeblu Federacji ZZG WB, central związkowych a i ostatnio podczas posiedzeń Rady Wojewódziej OPZZ czy też Rady Dialogu Społecznego w Poznaniu. Jesteśmy wszędzie tam obecni, bowiem widzimy, że na tych forach istnieje jeszcze możliwość dalszej walki o zachowanie miejsc pracy – jednak zdajemy sobie sprawę także z tego, że brak decyzji w tej sprawie powoli zmierza do najbardziej smutnego finału. Na dzień dzisiejszy próbujemy aktywnie rozmawiać na temat wprowadzania działań osłonowych dla pracowników, którzy będą zmuszeni do odejścia z pracy ze względu na likwidację całych obszarów dotychczasowej działalności samej Kopalni, ale również spółki zależnej PAK Górnictwo. Jest to niestety czarny scenariusz, ale musimy być do niego przygotowani. Unie Europejska ma zapewniać fundusze związane z likwidacją branży węgla brunatnego – więc na dziś to kolejny element do rozmów oraz działań dla związku zawodowego na szczeblu rządu, marszałka województwa, OPZZ czy wreszcie posłów i senatorów reprezentujących nasz region… (-)

Po wystąpieniu ustępującego Przewodniczącego MZZG sprawozdanie przedstawiła Związkowa Komisja Rewizyjna. W jej imieniu głos zabrał kol. Józef Pindars – Przewodniczący ZRK, który na zakończenie swojego wystąpienia złożył Delegatom wniosek o udzielenie absolutorium ustępującemu Zarządowi oraz Przewodniczącemu za okres kadencji 2014 – 2018. W głosowaniu jawnym delegaci udzielili absolutorium ustępującym władzom i… rozpoczęto wybory władz związku na lata 2018 – 2022.

Na początek dokonano wyboru Przewodniczącego MZZG. Do listy wyborczej zgłoszono jednego kandydata. Zaproponowany kol. Dariusz Zbierski w głosowaniu tajnym uzyskał 51 głosów „za” na 51 głosujących i obecnych na Sali Delegatów. Następnie dokonano wyboru członków Zarządu MZZG w liczbie 22 osób. W ilości tej mieści się: nowo wybrany Przewodniczący MZZG oraz wybrani Przewodniczący Zarządów Zakładowych (PAK KWB KONIN S.A. – Pion Górniczy, PAK KWB KONIN S.A. – Pion Administracji i Obsługi Kopalni, PAK Górnictwo Sp. z o.o., Konsalnet Security Sp. z o.o., Zespół Szkół Górniczo – Energetycznych im. Stanisława Staszica w Koninie oraz Klub Seniora MZZG). Zatem wybierano 15 członków Zarządu z sali. Zgłoszonych zostało osiemnastu kandydatów. Podobnie rzecz się miała z wyborem Związkowej Komisji Rewizyjnej. Wybierano pięć osób z grona ośmiu zgłoszonych kandydatów. (nazwiska wybranych członków Zarządu oraz ZKR znajdziesz w innej zakładce naszej strony).

W czasie kiedy Komisja Skrutacyjna „liczyła” oddane głosy w poszczególnych głosowaniach przedstawiono, omówiono i zatwierdzono proponowane zmiany w Statucie MZZG. Zaproponowano także zmiany w Ordynacji Wyborczej na lata 2018 – 2022. Nader pomocna była w tym momencie obrad obecność Radcy Prawnego Związku – Pana Janusza Kudły Kancelaria Prawna CONSULTA, który wyjaśniał na bieżąco „zawiłości” natury prawnej proponowanych zmian. Po krótkiej dyskusji zmiany w tych dokumentach zostały przyjęte przez Delegatów na XVI Konferencję.

Na zakończenie obrad Delegaci na XVI Konferencję przyjęli Uchwałę, jaką skrzętnie przygotowała Komisja Uchwał i Wniosków w której czytamy między innymi:

(-)… po wysłuchaniu głosów wynikających z dyskusji oraz przedstawionych projektów zmian podczas XVI Konferencji Sprawozdawczo – Wyborczej MZZG KWB „KONIN” S.A. przedstawia poniższy tekst Uchwały:

  • 1. Konferencja przyjmuje przedłożone Delegatom sprawozdanie z działalności Związku za okres kadencji 2014 – 2018.
  • 2. Konferencja przyjmuje przedłożone Delegatom sprawozdanie Związkowej Komisji Rewizyjnej za okres kadencji 2014 – 2018 wraz z przedstawionymi w sprawozdaniu wnioskami.
  • 3. Na wniosek Związkowej Komisji Rewizyjnej Konferencja udziela absolutorium ustępującemu Przewodniczącemu oraz Zarządowi Związku za okres kadencji 2014 – 2018.
  • 4. Konferencja zatwierdza przedłożony projekt Ordynacji Wyborczej na lata 2018 – 2022 w wprowadzonymi poprawkami dotyczącymi ilości osób Zarządu Związku, stosowanego klucza wyborczego (ilość delegatów z Grup Związkowych na Konferencję Zakładową oraz ilość delegatów z Zakładu na Konferencję Międzyzakładową) jak i wprowadzenia nazwy Konferencja Międzyzakładowa zamiast Konferencja Kopalniana. Tekst Ordynacji w załączeniu do Uchwały.
  • 5. Konferencja zatwierdza wprowadzenie zmian w Statucie Związku w § 20 pkt. 2., który otrzymuje brzmienie:
    Międzyzakładowy Zarząd Związku liczy od 13 do 22 członków. W skład Zarządu Międzyzakładowego Związku Zawodowego Górników KWB “Konin” S.A. wchodzi: Przewodniczący MZZG, dwóch wiceprzewodniczących, sekretarz, przewodniczący zarządów zakładowych oraz wybrani członkowie Zarządu przez Konferencję.
  • 6. Konferencja zatwierdza wprowadzenie zmian w Statucie Związku: § 34 uchylony
  • 7. Konferencja zatwierdza wprowadzenie zmian w Statucie Związku: § 37 uchylony… (-)

XVI Konferencja Sprawozdawczo – Wyborcza przeszła do historii. Na zakończenie obrad delegaci Delegaci pogratulowali sobie sprawnego przeprowadzenia obrad i życzyli wszystkim członkom naszej związkowej wspólnoty spokojnego oraz przemyślanego działania w nowej kadencji. Wszak podsumowania podejmowanych w najbliższym okresie działań, uchwał i decyzji dokonamy podczas XVII Konferencji Sprawozdawczej w maju 2020 roku. Miejmy nadzieję, że przyszłość pokaże, czy nasza walka o miejsca pracy, o rozwój, o dalsze funkcjonowanie sektora paliwowo – energetycznego w rejonie Wielkopolski Wschodniej – nie była wyłącznie „łabędzim śpiewem przyszłości”… Miejmy taką nadzieję!